Twitter’da 2-3 tweet atmaya başladım fakat böyle olmayacağını düşündüm ve bloga da ekleyeyim dedim.

Sovyetler Birliği dönemindeki en büyük tatbikat, Zapad-81 olarak değerlendiriliyor. Türkçe yeterli bilgi bulunmasa da Wikipedia’da, 8 ülkenin katıldığı ve 100 bin ila 150 bin askerin ortak manevrası olarak değerlendiriliyor.

Rusya, askeri olarak 5 bölgeye bölünmüş durumda. 2018, 2019, 2020 ve 2021’de önemli operasyonlar yapıldı. Sırasıyla:

  • Zapad 2017: Görselde belirtmesem de, 2017’de Belarus ile birlikte Avrupa sınırlarına yakın yapılan bu manevrada, 12.700 asker katılmış, NATO Doğu sınırlarına yapılan bu manevraya tepki göstermişti 1. Tabii Ukrayna’da neler oluyor? Rusya ve Amerika gerilimi başlıklı yazımda detaylıca belirttiğim üzere, ABD’nin Yunanistan’da üs açması ve binlerce araç ile asker göndermesi ve bunları Bulagristan ile Romanya’ya kaydırması, NATO’nun Rusya’nın burnunun dibine girmesi, Ukrayna’ya 350 bin ton gemi göndermesi, Karadeniz’de sürekli uçuş yapması falan “demokrasi pıtırcıklığı”. Fakat Rusya’nın kendi sınırlarında ve komşu müttefik devlet ile manevra yapması, çok tehlikeli(!).
  • Vostok 2018 : Savunma Bakanı (ve Tuva Türkü) Şoygu, “bazı açılardan Zapad-81’i tekrarlayacak ama çapı daha büyük olacak” derken, Kremlin Sözcüsü Peskov (Türkolog ve iyi Türkçe bilir), “dostane olmayan saldırgan tutumlar buna zemin hazırladı” demiştir 2. 2’inci Dünya Savaşı’nda konuşlandırılan en büyük askeri güçlerden birine denk olduğunu da iletti. Aynı habere göre Çin, 3 bin 2000 askeri, 30’u savaş uçağı ve helikopteri olmak üzere 900 askeri teçhizatın yer alacağı bilgisini verdi.
  • Centre 2019: Genelde ihtiyat birlikleri yani yedek birliklerinin tutulduğu Centre (merkez) bölgesinde yapılan operasyonda hem seferberlik yetileri (aslında İngilizcesi mobilization ve gezici anlamındaki mobilden, nakil gibi anlamı olması gereken), hem de teröre karşı yapılmış olan bir manevradır. Çin, Kırgızistan, Pakistan, Hindistan, Kazakistan, Tacikistan ve Özbekistan gibi ülkelerin destek verdiği bu manevrada; 128 bin asker, 20 binden fazla askeri silah, 600 uçak ve 15 gemi yer aldı, S-300 ve S-400 sistemleri kullanıldı 3. Amerikan Jamestown Foundation analitik merkezi ise bunun uluslararası terörle mücadeleden çok, diğer devletlerle savaş hazırlığı olduğunu açıkladı.
  • Kavkaz 2020: Putin’in emriyle, merkez ve batı bölgelerindeki askerlerin teyakkuz hali ölçüldü. Sırbistan, AB’den gelen emirler nedeniyle bu manevraya katılmazken, Hindistan’da Pakistan ile yaşadığı sorunlar nedeniyle katılmadı. Rusya, Ermenistan, Belarus, Çin, Myanmar ve Pakistan’ın katıldığı manevrada, 150 bin asker, 26 bin askeri teçhizat, 414 hava aracı ve 106 savaş gemisinin yer aldığı denetimler kapsamında, 50 tatbikat düzenlendi 4. Rusya Savunma Bakanlığı yayınladığı mesajda “düşmanın yenildiğini” söyledi 5. Bu haberlerde geçmemiz ancak bir başka haberde şöyle diyor 6: Krasnaya Zvezda gazetesine konuşan, Rusya’nın Hazar Filosu Komutanı Tuğamiral Sergey Pinçuk, “İran İslam Cumhuriyeti Donanması’nın taktiksel füze botları grubunun askeri donanma tatbikatına ilk kez katıldığını söyledi”. Dolayısıyla Hazar Denizinde bir ilk yaşandı.

Çok kısaca özetlemem gerekirse; Kavkaz 2020 aslında Gürcistan ve Ukrayna’ya karşı yapılan bir manevradır. Vostok 2018 ise Çin ile ortak yapılan ancak olası bir durumda Çin’i de koruyacak, aynı şekilde Çin’in işgal durumlarıda Çin topraklarına karşı yapılacak bir manevradır. Centre ise bölge ve terör için söylense de hem nakil ve ikmal konusunda hem de tek kutuplu dünyadan çok kutuplu dünyaya geçişte (aslında Çin-Rusya olarak 2 kutuba gidiyoruz gibi, hatta Avrupa ile birlikte 2.5 kutup), bir gözdağı niteliğini taşır.

Rusya, “olası bir savaş durumunda” ordunun durumunu görmek için sürekli olarak manevralar yaptırıyor. Gözlemciler göndererek, sürekli ordunun durumu ve savaşa hazırlığı konusunda hem durum raporları oluşturulurken hem de eksikler gideriliyor ayrıca bu şekilde gözdağı veriyor.

Fakat bunlar arasında en önemlisi Zapad 2021 olabilir.

 

Zapad 2021 Manevrası (Tatbikatı)

Putin, sırasıyla Clinton, Bush, Obama, Trump ve şimdi Biden ile karşı karşıya geldi. Bazen iyi ilişkiler bazen de ciddi krizler yaşandı. Fakat Rusya, NATO’nun doğuya genişlemesinden çok rahatsız (detay için Ukrayna’da neler oluyor? Rusya ve Amerika gerilimi). Haklı olarak rahatsız çünkü Yunanistan’ın Irak, Suriye, Ermenistan, Gürcistan’a askeri üsler açıp buralara füze sistemleri kurduğunu düşünürseniz; Rusya’nın ne hissettiğini anlayabilirsiniz. ABD üsleri ve NATO üsleriyle (ki NATO artık ABD’nin amaçlarını güden bir askeri kurum haline geldi), Rusya’yı çevrelemektedir. Üstelik Polonya vb gibi ülkelerden hem füzeleri çekme hem de genişlememe sözü vermelerine rağmen.

Kısaca Rusya-NATO ve Batı

Rusya için Belarus, Ukrayna ve Gürcistan hayati öneme sahip. Buraları kaybetmemek, NATO ve AB girişlerini engellemek için her şeyi yaparlar, topyekün savaş dahil. Gürcistan’da zamanında AB ve NATO işlemleri başlatılmış, Rusya’nın uyarmasına rağmen devam ettirilmiş, Gürcistan’ı destekleyen Batının yardımlarına inanan Saakaşvili ise Rusya’ya karşı üst perdeden konuşmuştur. Sonucu ise Youtube’da kısa bir video ile yayınlamıştım:

2 günde Tiflis’in 40 km yakınına kadar geldiler. Gürcistan, sadece 2 gün dayanabildi. Dolayısıyla Ukrayna aynı sözlere ve aynı duruma düşebilir. Yani Batıya güvenerek Rusya’ya kafa tutmaya başlarsa, HAKLI OLDUĞU KONUDA büyük bir yanlışa düşebilir. Haklı diyorum çünkü Kırım ve Donbass konusunda toprak bütünlüğünü savunurken, refah ve güvenliği için NATO ve AB’ye girmek istiyor. Öte yandan Ukrayna=Moskova gözüyle bakan bir Rus anlayışı var. Ukrayna düşerse sıra Moskova’ya gelir diyorlar. Bu yüzden Rusya, Ukrayna’yı kaptırmamak için vargücüyle uğraşacaktır. Üstelik Kırım ve Donbass’da değil, Ukrayna’nın ciddi bölgesini ele geçirerek, NATO ile arasına tampon koymak isteyecektir.

Güçlü bir Dışişleri olan Rusya, tabii ki bunu “1768-1774 Osmanlı Rus Savaşı” gibi tarihi bir duruma dayandırıyor (beğenin beğenmeyin veya doğru/geçerli olsun olmasın o ayrı konu). Odessa konusunda şüpheliyim fakat Ruslar, diğer bölgeleri alabilecek kapasitede.

ABD, Yunanistan’a binlerce asker yığdı, sadece 1.000 adet askeri direkt yığdı. Ukrayna’ya gemiyle destek ve sevkiyat yapıyor. “Kırım Ukrayna’nın” diyor. Doğru de jure yani yasal olarak böyle olsa da de facto yani fiilen Rusya mevcut. Hava sahasına girdiği zaman, Ruslar önleme yapıyor. Yunanistan’da ve adalarda ABD üsleri açıldı. Buradan geçen Rus gemileri için tehdit. Üstelik Bulgaristan > Romanya üzerinden Ukrayna’ya ekipman ve teknik destek sağlanıyor. Savaş durumunda binlerce araç, mühimmat ve gereken ekipman direkt Ukrayna’ya verilecek.

ANCAK….

ABD’nin attığı adıma karşılık, Ruslar 200 bin asker ile cevap veriyor. Rusya’nın burnunun dibinde olan bu olaya ABD, NATO ve AB nasıl karşılık verecek? Yani Gürcsitan’da olduğu gibi, Rusya Ukrayna’ya girdiğinde batının yapabileceği tek şey, Ukrayna’yı desteklemek (ekipman, teçhizat vs). Rusya ile direkt savaşa giremeyeceklerdir. Üstelik Rusya ile Çin’in aynı anda hareket edeceğini düşünüyorum. Çin’in Tayvan, Kaşmir ve Güney Çin Denizi gibi bölgelerde saldırgan ve bölge ele geçirmek üzerine politikası var (ilgli yazı: ABD-Çin ticaret savaşı). Örneğin sınırlarının dışında köy inşa edip, Çin bayrakları koyup, nüfus göndererek burayı sahipleniyor.

Kısacası:

Çin-Rusya işbirliğinde ve Çin ile Rusya’nın aynı anda yapacağı operasyonlarda (Çin’in Tayvan ve Rusya’nın Ukrayna), NATO ne yapabilecek? Ekonomik yaptırım mı? Avrupa, Rusya’dan doğalgaz, madenler, odun gibi temel ihtiyaçları alıyor ve alternatifi yok gibi (miktar). Çin ise neredeyse her şeyin üretim merkezi. Hammaddeler, sarflar, kimyasallar, vb. Hindistan falan alternatifi karşılayamaz. Doğru politika ile Türkiye’ye bir kısmı kaydırılablir ancak arge anlayışı gerek! (bknz: yerli arama motoru, büyük veri ve yapar zekanın önemi).

ABD ve NATO’nun, Rusya ve Çin ile sıcak savaşa girmeyeceği ortadadır. Ancak savaşacakları Tayvan ve Ukrayna’ya destek ile yetinebilirler. Çin ve Rusya’nın burnunun dibinde olan bu güçlerin ne kadar şansı var? Zaten olay burada, “rakibi müdahale edemeyecek noktaya getirmek”. Asimetrik savaşı yani bilindik çatışma dışında; diplomatik, ekonomik, teknolojik saldırılar ve hatta mültecilere kadar çok yönlü saldırıları kullanan Putin (Rusya), durdurulabilir mi? Göreceğiz.

 

Zapad 2021

Belarus ve Rusya’nın ortak manevrasında 200 bine yakın asker ve personel, 80 uçak ve helikopter 290 tank, 240 top, 230 askeri araç, 15 savaş gemisi kullanıldı 7. Poligonlarda da yapılan manevra, Belarus’ta Avrupa sınırı yakınlarında (Polonya’ya yakın Brest kentinde). 45 ülkeden 120’den fazla ataşe bu manevrayı izliyor 8.

Bu manevranın önemli yapısı var. Türk haberlerinde göremediğim için veriyorum.

Taraflar:

Tabii taraflar konusunda “sahte”(!) isimler mevcut. Yani gerçek değil. Hayali. Fakat biraz yakından bakınca işler değişiyor.

  • Kuzey Grubu
    • Polesie Cumhuriyeti (Republic of Polesie):  Belarus ve Ukrayna sınırlarında Polesie diye bir bölge var.
    • Merkezi Federasyon (Central Federation): Rusya
  • Batı Grubu
    • Nyaris : Kaynaklar, Rusça’da ikinci adı Viliya’dan falan bahsetmişler, fakat burası Litvanya.
    • Pomorie : Polonya
    • Polar Cumhuriyeti (Polar Republic): burası biraz karışık çünkü bazı kaynaklar Baltik devletleri bazıları ise kuzey filosunun denizi diyor. Finlandiya tarafındaki bu bölgenin olması (deniz) daha muhtemel.

Manevranın Önemi ve Kullanılan Yöntemler

Yine Türkçe haber kaynaklarında geçmediği için, ben bazı yerlerden bulup vermek durumunda kalıyorum.

Zapad 2021 – lojistik ve anahtar savaş konseptleri (Muzyka, 2021) haberinde 10, manevranın; Rus ve Belarus silahlı kuvvetlerinin nakil gücü, askeri gücü, mevzilendirme, bakım ve devamlılığı (maintenance) test ettiğini, Zapad 2021’in bölgesel anlaşmazlıkta NATO’ya bağlı güçlere karşı bir senaryo olduğunu söylemiş. Aynı haberde, örneklerle Rusların lojistik ve nakil gücü de vurgulanmış.

Bu manevrada Uran 6 ile birlikte ilk kez Uran 9 ve Nerehta gibi insansız kara araçları da kullanıldı:

 

Bu kadar mı? Değil. 200 bin personel sadece askeri personel değil. Acil müdahale ekibi ve bizde olmadığı için tam olarak aktaramayacağım ancak “ulusal muhafızlar” olarak geçen birimler de mevcut. Örneğin Kursk nükleer tesisindeki sızıntı senaryosu da, oluşturulan acil müdahale ekipleriyle canlandırıldı.

Aynı zamanda internet ve bankacılık altyapısının da çöktüğü senaryolar tatbik edildi ki bunlar önemlidir. Çünkü bunlarla birlikte şunu görüyoruz; hızlı nakil, yeni teknolojilerin kullanılması (özellikle Suriye’de deneyim kazandılar), savaş durumunda gerçekleşebilecek nükleer sızıntıda ve KBRN (kimyasal, biyolojik, radyolojik nükleer tehdit) saldırıları ve internet/bankacılık saldırıları ve çökmesi durumunda acil müdahale ve ne yapılabileceği konusunda hem denemeler hem etkin önlemler alınmıştır. Ben şunu anlıyorum: Ruslar savaşa hazırlanıyor. Öyle çatışma falan değil,topyekün bir savaşı göze alıyor. Bu da, NATO ve Batıya rağmen Ukrayna’ya müdahale edeceği düşüncesini arttırıyor.

Tekar ediyorum: Rusya Savunma Bakanı Yardımcısı, “savaş zamanında orduya para sağlama (finansman) konusunda yenilikçi bir sistem”den bahsediyor 11.

Bunun yanında, sadece internet değil; askeri anlamda tüm sistemin çalışabilmesi için bir “ağa” ihtiyaç var. Yani uygudan gelen veriler, yerden gelen veriler, dronelar, gözetim uçakları, tanklar… Hepsi birbirine bağlı. Örneğin yerde işaretleme yapılıyor, İHA veya uçaklarla vuruluyor. Suriye’de İHA ve Koral gibi sistemler ile S-300 ve hatta S-400’ler kör edilmişti. İşte bu manevrada bunlarla ilgili de adımlar atılmış. Fakat ne yapıldı, ne kadar etkili, bunlar apayrı mevzu. İlerleyen süreçte göreceğiz sanırım.

Bombardımanlar 12, helikopterler, KBRN önlemleri, karadaki İHA’lar, savaş dönemi finansmanı (yenilikçi sistem imiş?), internet ve askeri ağ yapısının çökmesi durumları gibi çok kapsamlı konular bu manevranın konuları ve uygulanış alanlarıydı.

 

Sonuç Olarak

Belarus, Ukrayna ve Gürcistan, Rusya için hayati öneme sahip (güvenlik nedeniyle). Hem NATO’nun genişlemesinden ve hem de ABD’nin saldırgan politikasından rahatsızlar (ki bir bölüme kadar hak veriyorum). Ukrayna’nın AB ve NATO süreci de tuz biber oldu. Manevralardan görebileceğiniz üzere, Rusya ciddi bir hazırlık içerisinde. Putin, 2000’den bu yana Rus ordusunun hem askeri kalitesini hem de teknolojik kapasitesini ciddi önlemde arttırdı. Daha önce Gürcistan’da Güney Osetya ve Abazya ile Ukrayna’da Kırım’ı, Batının desteğine rağmen aldı.

2022, gerçekten sıkıntılı olacak. Bazı uzmanlar diyor ki, Rusya-ABD ilişkileri, Soğuk Savaş’ta bile olmadığı kadar gergin durumda. Aslında bu da realist bakış açısını aklıma getiriyor. Uluslararası alanda bir güç yoktur, kaos vardır. İki kutuplu dünyada ise Batının ABD’si, Varşova’nın ise Rusya’sı vardı. Bloklar arasında asla çatışmalar olmuyordu. Fikir kısaca bu. Ancak günümüzde Rusya’nın tekrar ABD ile mücadele etme isteği ve buna küresel olarak olmasa da bölgesel olarak ulaşması; ayrıca Çin’in durdurulamaz yükselişi  ve ABD’nin Pasifik’te karşılık verememesi de başka konu.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Wang Wenbin şöyle diyor 13.

 

  • ABD’nin demokrasi ve insan hakları bahanesiyle keyfi davrandığı dönem bitti.
  • ABD’nin, “Demorkasi Zirvesi’nde” demokrasi ve insan haklarından bahsederken ABD ordusu tarafından vurulan masum Afgan halkı unutuldu ve ve failler adalet önüne çıkartılmadı.
  • ABD’nin demokrasi ve insan hakları adı altında Suriye, Iraq, Afganistan’a yaptığı müdahaleleri kınıyoruz
  • Uluslararası toplumu hesap sormaya davet ediyoruz
  • ABD ordusunun adalete teslim edileceği gün er ya da geç gelecektir

ABD’de, Çin’in Uygur Türklerine karşı yaptığı insanlık dışı uygulamalarını eleştiriyordu. Ne diyeyim, ikiniz de haklısınız.

Gerçekten sert sözler ve özellikle “ABD’nin demokrasi ve insan hakları bahanesiyle keyfi davrandığı dönem bitti” sözcüğü çok önemli. Soğuk Savaş Bölüm 2’yi Rusya-ABD arasında beklerken, Rusya-Çin ile AB-NATO arasında sürecek sanırım. Fakat Çin, kendi döneminin geldiğinin farkında. Rusya ile birlikte ABD’ye karşı bir güç mücadelesi içerisine girecektir.

ABD-Çin ticaret savaşında yazdığım üzere, çoğu insanın beğenmediği Trump; ticaretteki becerisini kullanarak Çin’i köşeye sıkıştırıyordu. Bu açıdan farklı, belki siyaset bilimi açısından da eleştirilebilecek ancak ABD için güzel sonuçlar alabilecek adımları attı.

**

İşin özü, çok ilginç 2022 bizi bekliyor. Uluslararası ilişkiler mezunu olarak ben arkama yaslanıp, bu güç mücadelesini izleyeceğim ve öğrenebileceğim ne varsa öğrenmeye çalışacağım.

 

Kaynaklar:

1. Anadolu Ajansı (2018, Ağustos 29). Rusya tarihinin en büyük askeri tatbikatına hazırlanıyor. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/rusya-tarihinin-en-buyuk-askeri-tatbikatina-hazirlaniyor-/1241651#

2. BBC Türkçe (2018, Ağutos 28). Vostok 2018: Rusya ve Çin’den ‘Soğuk Savaş’ sonrasının en kapsamlı tatbikatı. BBC. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-45335072

3. İHA (2019, Eylül 25). Rusya ‘Merkez 2019 Tatbikatı’nın görüntülerini yayınladı. CNN Türk. https://www.cnnturk.com/dunya/rusya-merkez-2019-tatbikatinin-goruntulerini-yayinladi?page=1

4. Haberler.com (2020, Temmuz 18). Rusya’nın güneyi ile Kafkas bölgesindeki askeri birlikler ve filolar denetleniyor. https://www.haberler.com/rusya-nin-guneyi-ile-kafkas-bolgesindeki-askeri-13431682-haberi/

5. Sol (2020, Eylül 26). Kavkaz 2020 tatbikatı sona erdi, Rusya ‘düşman yenildi’ diye duyurdu. https://haber.sol.org.tr/haber/kavkaz-2020-tatbikati-sona-erdi-rusya-dusman-yenildi-diye-duyurdu-15502

6. Kazakistan.kz Haber (2020, Ekim 13). Hazar Denizi’nde bir ilk!. https://www.kazakistan.kz/hazar-denizinde-bir-ilk/

7. Ali CURA (2021, Eylül 8). Rusya ve Belarus NATO ile gerginliğin gölgesinde batı sınırlarında Zapad-2021 tatbikatı yapacak. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/rusya-ve-belarus-nato-ile-gerginligin-golgesinde-bati-sinirlarinda-zapad-2021-tatbikati-yapacak/2358661

8. Sputniknews (2021, Eylül 14). Zapad-2021 tatbikatında ilk kez Uran-9 ve Nerehta robotları kullanıldı. Sputniknews. https://tr.sputniknews.com/20210914/zapad-2021-tatbikatinda-ilk-kez-uran-9-ve-nerehta-robotlari-kullanildi-1048882736.html

9. Belta (2021, Ağustos 5). Aggression against Belarus-Russia union at heart of army exercise Zapad 2021. Belta. https://eng.belta.by/society/view/aggression-against-belarus-russia-union-at-heart-of-army-exercise-zapad-2021-142247-2021/

10. Konrad Muzyka(2021, Aralık 9). Zapad-2021—Logistics and Key Fighting Concepts. International Centre for Defence and Security. Estonya. https://icds.ee/en/zapad-2021-logistics-and-key-fighting-concepts/

11. Inform Napalm (2021, Eylül 21). Mission Zapad-2021: Military expert noted key highlights of the Russian military exercise. https://informnapalm.org/en/mission-zapad-2021-military-expert-noted-key-highlights-of-the-russian-military-exercise/

12. İnform Naplm (2021, Kasım 9). Beginning of Zapad-2021 maneuvers and the deployment of Russian Su-30SM fighters to Belarus. https://informnapalm.org/en/zapad-2021-belarus/

13. Emre Çetin (2021, Aralık 17). Çin’den Sert Açıklama : ABD’nin Demokrasi ve İnsan Hakları Bahanesiyle Keyfi Davrandığı Dönem Bitti

. Youtube. https://www.youtube.com/watch?v=sglKhutwHuM

Michael Kofman (2021, Eylül 12). Overview: Zapad-2021. Russian Military Analysis. https://russianmilitaryanalysis.wordpress.com/2021/09/12/overview-zapad-2021/

Rochan Consulting (2021, Ağustos 24). Zapad-2021 Strategic-Operational exercise – part 8 (Opposing forces). https://rochan-consulting.com/zapad-2021-strategic-operational-exercise-part-8-opposing-forces/

Görsel kaynakları:

Kapak fotoğrafı: https://www.nato.int/docu/review/articles/2018/12/20/vostok-2018-ten-years-of-russian-strategic-exercises-and-warfare-preparation/index.html

Rus askeri bölgeleri : https://www.globalsecurity.org/military/world/russia/mo-md.htm

Son Değişiklik: 17/01/2022 - 10:28
Kategori: Genel - Politika